หนังฝรั่ง แผนที่รสชาติภาพยนตร์จากหลายประเทศตะวันตก

หนังฝรั่งในความหมายของคนไทย กว้างกว่าที่คิด

คำว่าฝรั่งในภาษาไทยใช้เรียกคนตะวันตกแบบรวมๆ พอมาเป็นหนังฝรั่ง ความหมายจึงครอบคลุมตั้งแต่อเมริกา แคนาดา อังกฤษ ไอร์แลนด์ ไปจนถึงฝรั่งเศส อิตาลี สเปน เยอรมนี กลุ่มประเทศสแกนดิเนเวีย และออสเตรเลีย หลายคนเติบโตมากับหนังอเมริกันจนคิดว่าหนังฝรั่งมีหน้าตาแบบเดียว แต่ความจริงแต่ละประเทศมีจังหวะ อารมณ์ขัน และเรื่องที่ชอบเล่าต่างกันมาก

อเมริกา มากกว่าหนังฟอร์มยักษ์

อเมริกาคือผู้ผลิตหนังฝรั่งที่คนไทยคุ้นที่สุด ภาพจำแรกคือหนังทุนสูงจากสตูดิโอใหญ่ ซึ่งเราเล่าเรื่องระบบสตูดิโอและฤดูกาลหนังไว้ละเอียดในหน้าหนังฮอลลีวูด แต่อีกด้านคือหนังอิสระอเมริกันที่ใช้ทุนน้อย เล่าชีวิตคนเมืองเล็ก ครอบครัวที่มีปัญหา หรือความฝันของคนธรรมดา เทศกาลอย่าง Sundance เป็นเวทีสำคัญของหนังกลุ่มนี้

อเมริกายังเป็นต้นกำเนิดของหลายแนวที่คนทั้งโลกหยิบไปใช้ ทั้งหนังคาวบอยตะวันตก หนังเพลง และหนังอาชญากรรมโทนมืดที่นักวิจารณ์ฝรั่งเศสตั้งชื่อว่าฟิล์มนัวร์ ใครอยากเข้าใจเส้นทางทั้งหมด ลองอ่านภาพรวมภาพยนตร์อเมริกันบนวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ ส่วนตัวเลขรายได้ที่มักเป็นข่าว เราอธิบายไว้ในหน้าหนังทำเงินกับความหมายของบ็อกซ์ออฟฟิศ ว่าทำไมหนังรายได้สูงจึงไม่จำเป็นต้องเป็นหนังที่ดีที่สุดเสมอไป

อังกฤษ อารมณ์ขันหน้านิ่งและงานย้อนยุคชั้นครู

หนังอังกฤษมีเอกลักษณ์ที่จับได้ไม่ยาก อย่างแรกคืออารมณ์ขันแบบแห้งๆ ที่ตัวละครพูดเรื่องน่าขำด้วยหน้านิ่ง อย่างที่สองคืองานย้อนยุคที่ดัดแปลงจากวรรณกรรมคลาสสิก มีฉากคฤหาสน์ ชุดราตรี และบทสนทนาที่สุภาพแต่แฝงหนามแหลม อย่างที่สามคือหนังสะท้อนชีวิตคนทำงาน ซึ่งผู้กำกับอย่าง เคน โลช ทำต่อเนื่องมาหลายสิบปี

แม้แต่สายลับ 007 ก็เกิดจากนวนิยายของนักเขียนอังกฤษ เอียน เฟลมมิง และผูกกับภาพลักษณ์ความเป็นอังกฤษมาตลอด หนังฝรั่งจากเกาะอังกฤษจึงมีตั้งแต่หนังเล็กที่ถ่ายในเมืองอุตสาหกรรม ไปจนถึงหนังแอคชั่นที่คนทั้งโลกรอดู

ยุโรปภาคพื้นทวีป ฝรั่งเศส อิตาลี สเปน และเยอรมนี

ฝรั่งเศส บ้านของหนังที่ชวนคุย

ฝรั่งเศสเป็นที่ตั้งของเทศกาลคานส์ และเป็นบ้านเกิดของกระแสนูแวลวากช่วงปลายทศวรรษ 1950 ที่กล้าทดลองทั้งการตัดต่อและการเล่าเรื่อง หนังฝรั่งเศสจำนวนมากให้ความสำคัญกับบทสนทนา ความสัมพันธ์ และชีวิตประจำวัน มากกว่าฉากระเบิด

อิตาลี จากชีวิตจริงหลังสงครามถึงคาวบอยสไตล์อิตาลี

หลังสงครามโลกครั้งที่สอง อิตาลีมีกระแสนีโอเรียลลิสม์ที่ถ่ายบนถนนจริงและใช้คนธรรมดาเป็นนักแสดง ต่อมาก็มีหนังคาวบอยสไตล์อิตาลีของ เซร์โจ เลโอเน ที่ส่งอิทธิพลถึงผู้กำกับทั่วโลก

สเปน สีสันจัดจ้านและความระทึกขวัญ

หนังสเปนขึ้นชื่อเรื่องดราม่าสีจัดอารมณ์เข้มข้นแบบงานของ เปโดร อัลโมโดวาร์ และยังมีหนังสยองขวัญกับหนังระทึกขวัญที่เล่นกับปริศนาได้เก่ง

เยอรมนี เงามืดและบาดแผลทางประวัติศาสตร์

ในยุคหนังเงียบ เยอรมนีมีกระแสเอ็กซ์เพรสชันนิสม์ที่ใช้เงามืดและฉากบิดเบี้ยวสะท้อนจิตใจตัวละคร ส่วนหนังเยอรมันยุคหลังจำนวนมากเลือกเล่าบาดแผลทางประวัติศาสตร์ของประเทศอย่างตรงไปตรงมา

เทียบจุดเด่นหนังฝรั่งแต่ละประเทศในตารางเดียว

ตารางนี้เป็นภาพรวมแบบย่อ ช่วยให้เลือกประเทศได้ตามอารมณ์ ไม่ใช่กฎตายตัว เพราะทุกประเทศมีหนังหลายแนวปนกัน

สำหรับกลุ่มประเทศสแกนดิเนเวีย หนังมักมีจังหวะช้า ภาพโทนเย็น และตั้งคำถามกับศีลธรรมของคนธรรมดา เดนมาร์กยังเคยมีกลุ่มคนทำหนังที่ประกาศกฎ Dogme 95 เพื่อกลับไปหาการถ่ายทำแบบเรียบง่ายที่สุด ซึ่งส่งอิทธิพลต่อหนังอิสระอีกหลายประเทศ

เริ่มดูหนังฝรั่งนอกฮอลลีวูดอย่างไรให้สนุก

• เริ่มจากแนวที่ชอบอยู่แล้ว ถ้าชอบหนังระทึกขวัญอเมริกัน ลองหนังระทึกขวัญสเปนหรือสแกนดิเนเวีย จะได้เปลี่ยนประเทศโดยไม่ต้องเปลี่ยนรสนิยม
• ใช้รางวัลเป็นเข็มทิศ สาขาภาพยนตร์นานาชาติของออสการ์และรางวัลจากเทศกาลใหญ่ เป็นรายชื่อตั้งต้นที่ดี อ่านวิธีตัดสินได้ในคู่มือหนังออสการ์
• เลือกเสียงให้เหมาะกับคืนนั้น ดูคนเดียวลองเสียงต้นฉบับกับซับไทยเพื่อฟังน้ำเสียงจริง ดูกับครอบครัวเลือกแทร็กหนังฝรั่งพากย์ไทยถ้าบริการนั้นมีให้
• ใช้ตัวกรองในแอป หลายบริการให้ค้นตามประเทศหรือภาษา แต่ชื่อเมนูและฟีเจอร์ต่างกันไปตามแอป แพ็กเกจ และประเทศ ลองสำรวจในแอปที่คุณใช้
• ดูต่อกันเป็นชุด ตั้งธีมเดือนละประเทศ เช่น เดือนหนังอังกฤษ แล้วค่อยขยับไปฝรั่งเศส จะเห็นความต่างชัดขึ้น

ตระเวนดูหนังฝรั่งมาหลายประเทศแล้ว ลองหันกลับมามองบ้านเราบ้าง หนังไทยหลายเรื่องก็เคยไปฉายและคว้ารางวัลในเทศกาลเดียวกับหนังยุโรป อ่านเรื่องคลื่นลูกใหม่ได้ที่หนังไทยใหม่ ส่วนเหตุผลที่คืนดูหนังกับคนที่บ้านมีความหมายกว่าที่คิด พากย์เพลินชวนคุยไว้ยาวๆ ในบทความหนังออนไลน์พากย์ไทยเต็มเรื่อง