สารบัญ 7 หัวข้อ
- คำศัพท์หนังพื้นฐาน ช็อต ซีน เทค คัท ต่างกันอย่างไร
- ภาษากล้องที่เจอบ่อยในรีวิวหนัง
- คำศัพท์หนังฝั่งเนื้อเรื่อง พล็อต ทวิสต์ และแฟลชแบ็ก
- คนเบื้องหลัง แคสต์ คาเมโอ และเสียงในหนัง
- คำศัพท์หนังที่ใช้คุยหลังดู สปอยล์ เวอร์ชัน และภาคต่อ
- ฝึกใช้คำศัพท์หนังให้เป็นธรรมชาติ ไม่ต้องท่องจำ
- คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับคำศัพท์หนัง
คำศัพท์หนัง คือคำเฉพาะที่คนทำหนังและคอหนังใช้คุยกัน อย่าง ซีน ช็อต คัท แคสต์ และสปอยล์ ส่วนใหญ่ยืมจากภาษาอังกฤษมาสะกดแบบไทย รู้ความหมายไว้แล้ว คุณจะอ่านรีวิว ดูคลิปเบื้องหลัง หรือคุยกับเพื่อนหลังหนังจบได้สนุกขึ้น หน้านี้เรารวบรวมคำที่เจอบ่อยไว้กว่า 50 คำ แบ่งเป็นหมวด พร้อมคำอังกฤษกำกับ
คำศัพท์หนังพื้นฐาน ช็อต ซีน เทค คัท ต่างกันอย่างไร
คำศัพท์หนังชุดแรกนี้ถูกใช้สลับกันบ่อยที่สุด ทั้งที่ความหมายไม่เหมือนกัน สามคำแรกเรียงจากหน่วยเล็กไปใหญ่ ส่วนเทคกับคัทเป็นภาษากองถ่ายและห้องตัดต่อ
- ช็อต (Shot) ภาพต่อเนื่องหนึ่งช่วง ตั้งแต่กล้องเริ่มบันทึกจนถูกตัดไปภาพอื่น
- ซีน (Scene) กลุ่มช็อตที่เกิดในสถานที่และเวลาเดียวกัน
- ซีเควนซ์ (Sequence) หลายซีนที่ร้อยกันเป็นเหตุการณ์ใหญ่
- เทค (Take) การถ่ายช็อตเดิมแต่ละรอบ ถ่ายใหม่หนึ่งครั้งก็นับเป็นอีกเทค
- คัท (Cut) จุดที่ภาพหนึ่งเปลี่ยนไปอีกภาพในการตัดต่อ และเป็นคำที่ผู้กำกับสั่งหยุดถ่าย
เข้าใจลำดับนี้แล้ว ประโยคอย่าง “ซีนนี้ถ่ายเป็นช็อตเดียวยาวๆ ไม่มีคัทเลย” ก็เห็นภาพทันที
ภาษากล้องที่เจอบ่อยในรีวิวหนัง
เจอคำว่า “โคลสอัพสวยมาก” ในรีวิว นั่นคือคำศัพท์หนังหมวดกล้อง ที่พูดถึงระยะภาพและการขยับกล้อง
| คำที่คนไทยใช้ | ภาษาอังกฤษ | ความหมายสั้นๆ |
|---|---|---|
| โคลสอัพ | Close-up | ภาพใกล้ เช่น ใบหน้าเต็มจอ |
| มีเดียมช็อต | Medium shot | ภาพราวเอวขึ้นไป |
| ลองช็อต | Long shot | ภาพไกล เห็นทั้งตัวกับสภาพรอบข้าง |
| เอสแทบลิชชิงช็อต | Establishing shot | ภาพกว้างเปิดซีน บอกว่าอยู่ที่ไหน |
| แพน / ทิลต์ | Pan / Tilt | หมุนกล้องซ้ายขวา หรือก้มเงย |
| ดอลลี่ / แทร็กกิง | Dolly / Tracking | เคลื่อนกล้องเข้าหาหรือตามตัวละคร |
| ลองเทค | Long take | ช็อตเดียวที่ยาวมากโดยไม่ตัด |
| พีโอวี | POV shot | ภาพจากสายตาตัวละคร |
คำฝั่งตัดต่อที่ควรรู้คู่กันคือ มอนทาจ (Montage) การร้อยภาพสั้นหลายภาพเพื่อเล่าเวลาที่ผ่านไปเร็ว และ จัมป์คัท (Jump cut) การตัดที่ทำให้ภาพดูกระโดดข้ามเวลาไปฉับพลัน
คำศัพท์หนังฝั่งเนื้อเรื่อง พล็อต ทวิสต์ และแฟลชแบ็ก
เวลาคุยกันหลังดูจบ คำศัพท์หนังหมวดเนื้อเรื่องจะโผล่มาก่อนเพื่อน เพราะพูดถึงโครงเรื่องโดยตรง
- พล็อต (Plot) โครงเหตุการณ์หลัก ส่วน ซับพล็อต (Subplot) คือเรื่องรองที่วิ่งคู่กัน
- ไคลแม็กซ์ (Climax) จุดที่ความขัดแย้งพุ่งสูงสุด
- ทวิสต์ (Twist) การหักมุมที่เปลี่ยนความเข้าใจของคนดู
- แฟลชแบ็ก (Flashback) การย้อนเล่าอดีต ตรงข้ามกับ แฟลชฟอร์เวิร์ด (Flash-forward)
- ฟอร์ชาโดวิง (Foreshadowing) การปูเบาะแสไว้ล่วงหน้า ดูรอบสองแล้วจะร้องว่า “บอกไว้ตั้งแต่ต้นนี่”
- เรดเฮอร์ริง (Red herring) เบาะแสหลอกที่พาคนดูเดาผิด เจอบ่อยในหนังสืบสวนไขปริศนา
- แม็กกัฟฟิน (MacGuffin) สิ่งที่ตัวละครไล่ตามจนเรื่องเดินหน้า แม้ตัวมันเองอาจไม่สำคัญนัก คำนี้แพร่หลายจากผู้กำกับอัลเฟรด ฮิตช์ค็อก
- ทลายกำแพงที่สี่ (Breaking the fourth wall) เมื่อตัวละครหันมาพูดกับคนดู
- โอเพนเอนดิง (Open ending) ตอนจบที่เปิดให้ตีความเอง
คนเบื้องหลัง แคสต์ คาเมโอ และเสียงในหนัง
อ่านเครดิตท้ายเรื่องแล้วงงว่าใครทำอะไร คำศัพท์หนังกลุ่มนี้ช่วยได้
คนหน้ากล้องและหลังกล้อง
- แคสต์ (Cast) นักแสดงทั้งหมดในเรื่อง ส่วน แคสติง (Casting) คือการคัดเลือกนักแสดง
- คาเมโอ (Cameo) การโผล่มาสั้นๆ ของคนดังที่แฟนๆ จำได้
- ผู้กำกับ (Director) กุมภาพรวมทางศิลปะ ส่วน โปรดิวเซอร์ (Producer) ดูแลงบและการผลิต
- ผู้กำกับภาพ (Cinematographer) ออกแบบแสง มุมกล้อง และโทนภาพ
- ผู้ลำดับภาพ (Editor) เลือกเทค ตัดต่อ และกำหนดจังหวะ
- สตันต์ (Stunt) ฉากผาดโผนเสี่ยงอันตราย มักใช้นักแสดงแทนที่ฝึกมาเฉพาะ
เสียงและภาพพิเศษ
สกอร์ (Score) คือดนตรีประกอบที่แต่งเพื่อหนังเรื่องนั้น ส่วน ซาวด์แทร็ก (Soundtrack) มักหมายถึงเพลงที่ใช้ในหนัง ซีจีไอ (CGI) คือภาพจากคอมพิวเตอร์ และ วีเอฟเอ็กซ์ (VFX) คืองานเทคนิคพิเศษทางภาพ บางฉากถ่ายหน้า กรีนสกรีน (Green screen) แล้วค่อยใส่ฉากหลังภายหลัง
คำศัพท์หนังที่ใช้คุยหลังดู สปอยล์ เวอร์ชัน และภาคต่อ
ในแชตและคอมเมนต์ คำพวกนี้เจอแทบทุกวัน ใช้คำศัพท์หนังให้ถูกแล้วบทสนทนาจะลื่น และไม่ทำร้ายเพื่อนที่ยังไม่ได้ดู
- สปอยล์ (Spoil) การเผยเนื้อหาสำคัญก่อนคนอื่นได้ดู ส่วนตัวข้อมูลที่เผยเรียกว่า สปอยเลอร์ (Spoiler)
- โพสต์เครดิตซีน (Post-credits scene) ฉากพิเศษหลังเครดิต รู้ไว้จะได้ไม่รีบลุก
- ไดเร็กเตอร์สคัท (Director’s cut) ฉบับตัดต่อตามใจผู้กำกับ อาจต่างจากฉบับฉายโรง
- ซีเควล พรีเควล สปินออฟ รีบูต คือภาคต่อ ภาคก่อน ภาคแยก และการเริ่มใหม่ทั้งหมด อ่านต่อได้ที่คู่มือหนังภาคต่อ
- อิงเรื่องจริง (Based on a true story) สร้างจากเหตุการณ์จริงแต่มีการแต่งเติม วิธีเช็กข้อเท็จจริงอยู่ในหน้าหนังจากเรื่องจริง
- ซับ กับ พากย์ (Sub / Dub) ซับคือคำบรรยายบนจอ พากย์คือเสียงภาษาอื่นแทนเสียงเดิม
- คัลต์ (Cult film) หนังที่มีแฟนกลุ่มเหนียวแน่น แม้ตอนออกฉายอาจไม่ดัง ต่างจากหนังคลาสสิกที่ถูกยกย่องในวงกว้าง
ฝึกใช้คำศัพท์หนังให้เป็นธรรมชาติ ไม่ต้องท่องจำ
วิธีที่ได้ผลที่สุดคือใช้คำศัพท์หนังระหว่างดูจริง ไม่ใช่ท่องเป็นรายการ
- ดูคลิปเบื้องหลังจากช่องทางการ จะได้ยินคำอย่างเทคและคัทในบริบทจริง
- หยุดภาพแล้วถามตัวเอง นี่คือโคลสอัพหรือลองช็อต กล้องแพนหรือเคลื่อนตาม
- นับคัทในฉากโปรด ฉากแอ็กชันยุคใหม่หลายเรื่องตัดถี่ ขณะที่หนังเก่าหลายเรื่องปล่อยช็อตยาวให้นักแสดงทำงาน
อยากเจาะลึกคำเทคนิคเพิ่ม อภิธานศัพท์ภาพยนตร์ภาษาอังกฤษบน Wikipedia รวบรวมไว้กว้างขวาง เมื่อรู้คำศัพท์หนังพอตัวแล้ว ลองเลือกหนังออนไลน์พากย์ไทยเต็มเรื่องจากบริการถูกลิขสิทธิ์สักเรื่อง แล้วสังเกตงานกล้อง ความสนุกจะเพิ่มขึ้นอีกชั้น
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับคำศัพท์หนัง
คำศัพท์หนังที่มือใหม่ควรรู้ก่อนมีอะไรบ้าง?
เริ่มจากห้าคำพื้นฐาน คือ ช็อต ซีน เทค คัท และแคสต์ เพราะเจอในรีวิวและคลิปเบื้องหลังบ่อยที่สุด จากนั้นค่อยเพิ่มคำเนื้อเรื่องอย่างพล็อต ทวิสต์ และแฟลชแบ็ก ใช้ตอนดูจริงไปเรื่อยๆ คำศัพท์หนังจะติดตัวโดยไม่ต้องท่อง
ซีนกับช็อตต่างกันอย่างไร?
สองคำนี้เป็นคำศัพท์หนังที่คนสับสนบ่อยที่สุด ช็อตคือภาพต่อเนื่องหนึ่งช่วงก่อนถูกตัดไปภาพอื่น ส่วนซีนคือกลุ่มช็อตที่เกิดในสถานที่และเวลาเดียวกัน ซีนหนึ่งจึงมีได้ตั้งแต่ช็อตเดียวไปจนถึงหลายสิบช็อต
สปอยล์แบบไหนถึงเรียกว่าเสียมารยาท?
เมื่อเผยทวิสต์ ตอนจบ หรือชะตากรรมของตัวละครสำคัญ ในที่ที่คนยังไม่ได้ดูมองเห็น เช่น ชื่อโพสต์ หรือคอมเมนต์ใต้ตัวอย่างหนัง ทางที่ดีคือใส่คำเตือนไว้บรรทัดแรก แล้วเว้นบรรทัดก่อนเล่าทวิสต์ ให้คนเลือกเองว่าจะอ่านต่อไหม
ทำไมคำศัพท์หนังส่วนใหญ่เป็นภาษาอังกฤษ?
เพราะเทคนิคการทำหนังจำนวนมากพัฒนาในต่างประเทศ ทีมงานหลายประเทศจึงใช้คำชุดเดียวกันในกองถ่าย คนไทยรับมาทับศัพท์ บางคำมีคำไทยใช้คู่กัน เช่น ผู้ลำดับภาพ หรือภาพระยะใกล้ รู้ทั้งสองแบบจะอ่านได้คล่องทั้งสองภาษา
